A mundet që një projekt energjetik, i cili synon eksportin në tregun e lirë dhe jo nevojat e brendshme të Shqipërisë, të marrë statusin e “Investimit Strategjik”? Dhe më tej, a mund të ndodhë kjo mbi një tokë me Bonitet 2, ndër më pjelloret në vend?
Rasti i TEC-it 170 MË në Roskovec po shndërrohet në një precedent të rrezikshëm ku ligji po përdoret për të “ligjëruar” shkatërrimin e sigurisë ushqimore në emër të fitimeve private.
1. Paradoksi i “Interesit Publik”
Sipas ligjit, një investim quhet strategjik kur i shërben interesit të përgjithshëm kombëtar. Por në rastin e Roskovecit, qëllimi i deklaruar është tregu i lirë.
Humbja: Shqipëria humbet përgjithmonë hektarë të tërë toke pjellore (Bonitet 2).
Fitimi: Kompania private shet energjinë jashtë vendit.
Mbetja: Banorët e Roskovecit mbeten me emetimet e CO2 (60-75 ton/orë) dhe një infrastrukturë që nuk u shërben atyre, por bursave ndërkombëtare.
2. Boniteti 2: Toka që nuk mund të betonizohet
Ligji Nr. 9244 “Për mbrojtjen e tokës bujqësore” është i prerë: tokat e kategorive të para janë pasuri kombëtare. Ndryshimi i destinacionit lejohet vetëm në raste “emergjente” dhe kur nuk ka asnjë alternativë tjetër.
Kur ky TEC ndërtohet për tregun e lirë, bie poshtë çdo pretendim për “emergjencë”. Përse duhet të sakrifikohet toka e bukës për të mbushur portofolin e një investitori që energjinë do ta shesë në rajon?
3. “Carbon Lock-in” dhe mashtrimi me afatet
Shoqata e Bujqësisë Organike (OAA) ka dokumentuar tashmë shkeljet që rrëzojnë këtë projekt:
Deklarata Mjedisore e skaduar: Që prej 14 Nëntorit 2025, projekti nuk ka më mbulesë ligjore mjedisore.
Mashtrimi me Fillimin e Punimeve: Deklarimi i rremë i nisjes së punimeve më 3 Nëntor 2025 ishte një tentativë e dëshpëruar për të mbajtur gjallë një leje të skaduar.
Kurthi 49-vjeçar: Ky projekt e “kyç” Shqipërinë te gazi deri në vitin 2075, duke shkelur hapur Cluster 4 të BE-së dhe paralajmërimet e fundit të ËMO-së (Organizata Botërore e Meteorologjisë) për emergjencën klimatike.
4. Alternativa që po injorohet
OAA ka propozuar modelin Agrivoltaik. Ky model lejon që investimi të jetë vërtet strategjik: prodhon energji mbi panele diellore, ndërsa poshtë tyre vazhdon prodhimi bujqësor. Kjo është e vetmja rrugë që mbron pjellorinë e Bonitetit 2 dhe siguron energji të pastër pa betonizuar të ardhmen.
Përfundimi: Nëse shteti lejon që toka pjellore e Roskovecit të shkatërrohet për një projekt që i shërben tregut të lirë, atëherë statusi “Strategjik” është shndërruar në një licencë për të dëmtuar interesin kombëtar./ Mjedisi.al
